พระธาตุและวัดโบราณในร้อยเอ็ด: การเดินทางค้นหาจิตใจที่สงบ
เมื่อศรัทธาเบิกทางให้ฉันค้นหา
มันเกิดขึ้นแบบไม่ได้วางแผน จริงๆ ตอนแรกฉันมาร้อยเอ็ดแค่เพื่อท่องเที่ยวทั่วไป แต่พอเห็นป้ายบอกเส้นทางไปยังพระธาตุ ฉันก็อดไม่ได้ที่จะเลี้ยวเข้าไป ส่วนหนึ่งเพราะอยากรู้ว่าพระธาตุที่คนท้องถิ่นเคารพเช่นนี้มีอะไรพิเศษ และส่วนหนึ่งก็เพราะฉันกำลังมองหาบ้านหลังใจอะไรสักอย่าง บางทีการมาสถานที่ศักดิ์สิทธ์อาจช่วยให้ฉันเจอคำตอบได้
ปรากฎว่า ฉันเจอมากกว่าคำตอบนั้น
พระธาตุเมืองร้อยเอ็ด: ศูนย์รวมศรัทธาของเมือง
บอกตามตรง ครั้งแรกที่ฉันเห็นพระธาตุแบบชอบแชมป์หน่อย ยิ่งไป นี่มันใหญ่ไปกว่าที่ฉันนึกไว้ ทีแรกฉันคิดว่าจะเป็นเชิงพระเล็กน้อยประมาณหนึ่ง แต่ที่นี่มันโดดเด่นได้เดียว ด้วยเอกลักษณ์ของสถาปัตยกรรมแบบไทยไสยศาสตร์โบราณ
พระธาตุเมืองร้อยเอ็ดตั้งอยู่ใจกลางของเมืองอย่างโดดด่ิงแน่นอน ครอบครัวท้องถิ่นมามาบูชา ชาวบ้านมาแวะปลายทางบ้างพอเดินผ่าน บริเวณรอบๆ ก็มีสินค้านำเข้าศรัทธากระจายสาย บวกกับกลิ่นบุหรี่ต่างๆ ผสมกับหอมของการสวดมนต์ (ไม่ใช่กลิ่นดอกไม้ แต่คณะสงฆ์เลือกบูชา บ้าง)
สิ่งที่ฉันชื่นชอบมากที่สุดคือสายน้ำสงบที่ไหลผ่านบริเวณรอบโค้ง มันทำให้ฉันรู้สึกเศษเศร้าแบบดี ๆ เหมือนว่าสถานที่นี้ได้ตัวตนของเมืองจริงๆ ไม่ใช่แค่ความศรัทธา แต่เป็นความสัมพันธ์ของคนในเมืองกับการดำรงชีวิตแบบยาวนาน
สิ่งที่ฉันควรรู้ก่อนมา
- เปิดตลอด 24 ชั่วโมง ไม่มีค่าเข้า
- ที่ดีที่สุดควรมาเช้า ก่อนพระอาทิตย์สูง อากาศจะเย็นสบายกว่า
- พกน้ำดื่มไว้ ที่นี่ไม่มีร้านขายน้ำหรือขนมขึ้นไป
- ถ้ามาสักการบูชา ให้เตรียมดอกไม้หรือเทียนล่วงหน้า
วัดสถานที่โบราณ: เมื่อศิลปะเก่ายังคงหายใจ
หลังจากเสร็จพระธาตุ ฉันตัดสินใจไปหาวัดโบราณอื่นๆ เพราะอยากเห็นจริงๆ ว่าเมืองร้อยเอ็ดเคยเป็นยังไง ประวัติศาสตร์มันมีเสียงอะไรบ้าง
วัดโบราณในร้อยเอ็ดนั่นชุ่มชื้นไปด้วยศิลปะ ตั้งแต่งานสลักไม้ที่ละเอียดอ่อน ไปจนถึงภาพจิตรกรรมผนังที่เหลือแต่ร่องรอย บางส่วนของเหล่าศิลปกรรมนั้นยังไม่ได้รักษาไว้อย่างเหมาะสม ฉันเห็นฝุ่นขึ้นบนพื้นที่ที่น่าจะได้อนุรักษ์เป็นสำคัญ แล้วมีเสียงขัดหัวใจ
แต่ก็เพราะอย่างนี้ที่มันดูเป็นจริง เหมือนว่าเวลายังไหลต่อไป บ้านหลังนี้กำลังเฒ่าลงพร้อมกับคนของมัน ฉันไม่รู้ว่าจะเศร้าหรือสงบใจ
ประสบการณ์ที่ไม่ลืม
ฉันจำได้ว่าครั้งหนึ่ง ฉันพบกับพระอาจารย์คนหนึ่งในวัดเก่าแห่งหนึ่ง เขาไม่ได้พูดมากก็พูดน้อย แต่เมื่อฉันถามเขาว่า "ท่านคิดว่าวัดนี้จะหลงไปไหนในอีกไม่กี่ปี" เขาก็มองออกไปไกล แล้วหัวเราะเบาๆ บอกว่า "วัดมันไม่หลงไปหรอก แต่คนที่ลืมไป คนเหล่านั้นหลงไป"
ประโยคนั้นติดอยู่ในหัวฉันจนถึงตอนนี้
เรื่องราวของวัดแต่ละแห่ง
วัดที่มีตำนาน
ร้อยเอ็ดมีวัดหลากหลายที่แต่ละแห่งมีเรื่องราวเป็นของตัวเอง บางวัดเชื่อว่ามีมนต์มหัศจรรย์ บางวัดก็มีประติมาพยมหัศจรรย์ที่สืบเชื้อสายมาจากศตวรรษที่แล้ว
ฉันได้ยินเรื่องราวจากคนท้องถิ่นว่า วัดบางแห่งเคยเป็นศูนย์การศึกษาแบบฐานราก ก่อนที่จะมีโรงเรียนสมัยใหม่มา นักเรียนเข้ามาเรียนสัตศาสตร์ เรียนการอ่าน เขียน และคณิตศาสตร์พื้นฐานจากพระสงฆ์ สิ่งนั้นสร้างเมืองให้กลายเป็นสิ่งที่มันเป็นวันนี้
ตอนนี้ โรงเรียนมีหลากหลาย พระสงฆ์ก็หาว่ามีเวลาปอด อาจารย์ใหญ่ขาด บ้านหลังนั้นก็ค่อยจางหาย
การเดินทางค้นหาตำนาน
ถ้าคุณเลือกที่จะเดินเข้าไปในวัดเหล่านี้ ฉันอยากให้คุณไม่พึ่งพาแผนที่ Google Maps มากเกินไป แม่บ้านบ้างสองสามคนในพื้นที่จะช่วยบอกเส้นทางได้ดีกว่า พวกเขามีเรื่องเล่าด้วย เช่น "วัดนั่นไปตรงข้างบ้านของลุงสมยศนะ" หรือ "ผ่านหมู่บ้านโบราณไปซ้าย"
ฉันเคยจำเป็นต้องติดตามคุณยายคนหนึ่งไปเพื่อให้ถูกวัด เพราะคำบอกของพระสงฆ์ยาวมากและเต็มไปด้วยจุดสังเกตที่ไม่ชัดเจน (เช่น "ตรงที่มีต้นไม้หนาว" ซึ่งมีต้นไม้หนาวกี่สิบต้นในเขต)
ความสำคัญของการอนุรักษ์
บางทีฉันอาจดูแบบสิ่ปติมิสต์ เมื่อมองเห็นวัดโบราณที่ค่อยจางลง แต่ความจริงคือ มีการพยายามอนุรักษ์อยู่ องค์กรท้องถิ่นและแม้แต่อาสาสมัครหลายคน กำลังทำงานเพื่อให้สถานที่เหล่านี้ยังคงอยู่ได้นาน
ตามที่ National Geographic เคยเขียนไว้ ความหลากหลายของสถาปัตยกรรมศาสนาในภูมิภาคนั้นสำคัญต่อการเข้าใจวิวัฒนาการทางวัฒนธรรมของความเป็นมนุษย์ ฉันรู้สึกว่านั่นเป็นเรื่องจริง เมื่อฉันหยุดเดินและมองดูรายละเอียดของศิลปะขนาดเล็กก็อพ
การมาเยี่ยมชมอย่างเคารพ
ถ้าคุณตัดสินใจจะไปพระธาตุหรือวัดโบราณในร้อยเอ็ด มีบางอย่างที่ฉันอยากเตือนใจ
- เนื้อที่ศักดิ์สิทธ์คือที่อยู่ของคนอื่น มาแล้วให้เคารพกฏระเบียบ ถ่ายรูปได้ แต่อย่ารบกวนการสวดมนต์หรือพิธีกรรมใดๆ
- แต่งตัวสุภาพ บางเมื่อพระวัดก็บ่นกับลูกศิษย์อยากให้นักท่องเที่ยวมาแต่งตัวสุภาพ
นักเขียนสายข้อมูลท่องเที่ยวและวัฒนธรรมจังหวัดร้อยเอ็ด-ธนบุรี ที่คลุกคลีในวงการมา 14 ปี ชอบทดลองและถ่ายทอดให้เข้าใจง่าย